Ana Sayfa Kültür Sanat Bursa Kenti ve Kent Kimliği

Bursa Kenti ve Kent Kimliği

555
0
Paylaş

Kentler yerleşik kültür ve medeniyetlerin en önemli göstergeleri ve ürünleridirler. Milletlerin yerleşik kültür ile ilgili geldikleri nokta ve kat etmiş oldukları mesafeler kurdukları kentlerle kıyas edilir. Şu bir gerçektir ki; kendi kültür değerleri üzerinde yürümeyen toplumlar kimlikli kentler oluşturamazlar. Kentlerin bir gelenek olarak bırakmış oldukları mahalle, sokak, konut, dinsel mekânlar veya mezarlıklar gibi kent öğeleri bulundukları coğrafyada kalıcılığın ya da yaşanmışlığın en belirgin özelliğidir.
Bursa

Kent kimliklerinin oluşmasında iki ana unsur çoğunlukla hep öne çıkar. Bunlardan birincisi kentin ticaret nabzının attığı geleneksel alışverişlerin yaşandığı çarşısı, diğeri ise kentlinin korunma ihtiyacının karşılandığı kalelerdir. Kimlikli kentler söylemi yeni yeni dillendirilen bir kavramla marka kentler olgusu ile dünyada öne çıkmaktadır. Bu söylemin etkilerini ülkemizde de yavaş yavaş görmekteyiz. Her bir kent hummalı bir arayış içerisinde. Kimisi bulundukları coğrafyanın nimetlerinden faydalanarak doğal güzelliklerini ön plana çıkartma gayretinde, kimi ise doğal kaynaklarını. Kimi kentler de yüz yılların belki de bin yılların elde kalan son kalıntılarını dünyaya sunabilme telaşında.

Konu Bursa özelinde ele alındığında insan unsurunun hep varlığına tanık oluruz. Mekânla hep iç içe olan ve adeta onun bir parçası olarak görülen insan, kent kültürünün oluşmasında en önemli öğe olmuştur. Çarşılar, Hanlar, Medreseler, Tekkeler, İmaretler, Cami ve Mescidler, Hamamlar yaşamın alabildiğine devam ettiği bu mekânlar ancak insan unsuru ile bir araya geldiğinde bu niteliklerini yansıtırlar. Kentin kimliği de bu yaşam kültürünün zenginliği ve devamlılığı ile direk ilişkidedir.

Bursa şehrinin fethinden sonraki süreçte kuruluşundan gelişimine değin bakıldığında planlı, dikkatli ve bir o kadar da dengeli bir büyümeden söz etmek mümkündür. Osmanlı kültüründe şenlendirme olarak ifade edilen bu planlı kent dokusu, külliyeler bazında ifade edilen bu planlı kent dokusu, külliyeler bazında belirgin olarak kendisini hissettirir.

Bursa

Bu zengin tarihi ve kültürel değere sahip oluşumuz bizleri bir yandan gururlandırmakta diğer yandan ise bu yapıların bu zengin kültürün gelecek kuşaklara aktarılması noktasında endişe ve büyük bir sorumluluğun içerisine itmektedir.
Bursa

Osmangazi ilçesi Bursa’nın 700 bin nüfuslu merkez ilçelerinden biri, nüfusu ve yüz ölçümü ile birçok ili geride bırakmış durumda. Gündüz nüfusu ise 1 milyon civarındadır. Bir yandan bünyesinde bulunan tarihi kent merkezi diğer yandan Bursa’nın en önemli sorunu olarak göze çarpan göç sorununun muhatabı olan ve bu anlamda birçok çarpık yapılaşma ve hızlı nüfus artışının yaşandığı bölge.
Bursa

Bursa aslında tanımlar arasında boğuşup durmakta ve kendisine biçilen roller çerçevesinde bir sağa bir sola savrulup durmaktadır. Bizce bunun adı tam olarak “Kimlik Bunalımı”dır.

Bursa tarım şehri midir, ticaret şehri midir, turizm şehri midir, sanayi şehri midir yoksa tarihi bir başkent, kültür şehri midir?

Aslında tüm bu nitelikler ayrı ayrı ele alındığında Bursa’da kendisine bir ifade bulmaktadır. Ancak kentin kimliksel tanımı anlamında tanımsızlıklar yumağı oluşmasında da rol oynamaktadır.
Bursa

1900 lü yılların başından beri değişik coğrafyalardan göç furyalarına ev sahipliği yapan Bursa, atılan yanlış adımlardan sonra iyiden iyiye önü alınamaz bir şekilde yurdun değişik yörelerinden göçler almaya devam etmiş ve halen almaya devam etmektedir. Aşırı göç toplumsal sorunları ve çarpık yapılaşmayı da beraberinde getirmiştir. Osmangazi ilçesi bu olumsuzluklardan en fazla nasibini alan merkez ilçelerden birisi olarak karşımıza çıkar.

Tüm olumsuzluklara rağmen Bursa’da öne çıkartılması gereken bir üst kimliğin varlığı tartışılmazdır. Bu üst kimlik Bursa’nın sahip olduğu tarihi ve kültürel zenginliğidir. Bu güne değin hep arka planlara itilen, belki de hep örtülmeye gayret edilen bir üst kimlik. Bu kimlik aslında Bursa’nın istinasız gerçek kimliğini de yansıtır.

Kentlerin gerçek kimliklerini oluşturduğuna inandığımız bu değerlerin korunması, yaşatılması ve tanıtılması kentlilerin en önemli görevleri arasında yer almalıdır.

2000 yılında Bursa’da ilk kuruluş toplantısı gerçekleştirilen Tarihi Kentler Birliği belki de sessizce dillendirilen birçok koruma adına söylemi artık yüksek sesle dillendirilmesinde önemli bir açılım kazandırmıştır. Bu hiç şüphesiz yalnızca Bursa için değil tüm kentler için geçerli bir olgudur.

Bursa

Somut ve somut olmayan kent kültürünün birlikte ele alınarak birbirlerini tamamlar şekilde işlenmesi ve bunların gerek fiziksel olarak mekânlara yansıtılması ve gerekse basılı doküman olarak kentin hafızasına kazandırılması kent kimliğinin üzerinde ki pasın giderilmesi ve aydınlığa kavuşturulması anlamında oldukça önemli adımlardır.
Bursa

Hisarda yükselen kale surları ve kale kapıları, kentin Bitinyalılar’dan günümüze kent hafızasını canlandırırken, kendi haline terk edilen Tuz Han’ın, Geyve Han’ın ziyaretçilerin içlerine hayranlıkla girip çıktıkları önemli alışveriş mekânları, yeni yüzleriyle geleneksel alışverişin doyasıya yaşandığı Ertaş Çarşısı, Okçular, Uzun Çarşı ve Kayhan Çarşısı ise Osmanlıdan günümüze alışveriş kültürü hafızasının canlanmasına sebep olmuştur.

Irgandı Köprüsü - Bursa

Hep hafızalarda yıkık hamam olarak kalan Ördekli Hamamı, nerede olduğu dahi tartışılan Gökdere ve Haraççıoğlu Medreselerinin çevrelerini saran, kendilerini adeta saklayan yapılardan sıyrılıp ben buradayım dercesine haykırması hep bu kimlik mücadelesinin ürünleridir.

Ördekli Kültür Merkezi

Her akşam yüzlerce ziyaretçisini eşsiz kubbesi altında toplayarak hoş bir seda sunan Karabaş-i Veli Kültür Merkezi, her biri birbirinden değerli sanatlarını Irgandı Köprüsü gibi dünyada ayrıcalıklı bir yerde sunan sanatkârların çabası, somut olmayan kültürün Bizim Mahalle, Bizim Çarşı ve Bizim Köy projeleriyle kentliyle birlikte kentlilik bilinci ifadesini kıskandırır nitelikte kent hafızasına kazandırılması, alt alta konulduğunda hep bu kimlik mücadelesinin birer parçasıdırlar (Elbaş 2008).
DSC_0238

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın!
Lütfen Buraya Adınızı Yazın