Ana Sayfa İş Dünyası İş Dünyasında Mobbing Kavramı ve Süreci

İş Dünyasında Mobbing Kavramı ve Süreci

918
0
Paylaş

Mobbing kelimesi köken olarak mbilusmus vulgus (hareketli kalabalık), kelimelerinin kısa halidir. İngiliz dilinde ise isyanda bulunan bireyler topluluğu, çete veya kalabalık gibi manaları bulunmaktadır. Genellikle mobbing sözcüğünden ise anlanması gereken, çalışma yerlerinde bir yada daha fazla kişi tarafından bireylere yönelik yapılan, sistematik, yıldırıcı, pasife edici, işten çalışanın ayrılmasını sağlamaya yönelik negatif davranışların tümü şeklinde açıklamak mümkündür. Çalışılan yerde maruz kalınan bütün negatif tutumlar psikolojik taciz biçiminde algılanmamalıdır. Psikolojik bir tacizin söz konusu olabilmesi için negatif tutumların bir takım etmenleri ihtiva etmesi lazımdır (Ak, 2016: 2-3)

Çalışılan yerde bir ya da birden fazla bireyden, farklı birey veya bireylere yönelik varolan, belirli bir dönem içinde gerçekleşen ve sistematik olarak süregelen, mağduriyet doğuran, bireyin kişilik haklarına ve muhafaza ettiği değerlere zarar veren, sağlığını tehdit eden, bilerek yapılan negatif tüm tutum ve davranışlardır (ÇSGB, 2014: 9).

Einarsen and Skogstad psikolojik yıldırmayı “çalışılan yerde devamlı biçimde negatif tavırlara maruz kalmak” olarak betimlemişlerdir. Bu betimlemede negatif / kötü davranış ve hareketlerle muhattap olma, üstüne gitme gibi hareketlerle yüz yüze kalmakta ve herhangi bir tepki girişiminde bulun(a)mamaktadır (Einarsen ve Skogstad, 1996: 186).

Literatürde, çalışılan yerlerde ki farklı birbirine benzeyen fiilleri tanımlayabilmek ve ayrıştırma adına (W.H.O., 2003:12);

  • Zorbalık
  • İş veyahut işgören tacizi
  • Kötü Muamele
  • Duygusal Taciz
  • Kurban Etme
  • Gözdağı verme
  • Sözlü Taciz
  • Yatay Şiddet gibi kavramlar kullanılmaktadır.

Psikolojik şiddet veya yıldırma, çalışılan yerdeki diğer bireylerin yâda istihdam sağlayanlarca tekrar eden saldırılar biçiminde uygulanan bir psikolojik yıldırmadır. Burada istihdam edilen bireylere, altında çalışanlara yahut ta eş düzeyde bulunan bireylere sistemli bir şekilde uygulanmakta olan tüm tehdit, şiddet, kötüleme ve benzeri tutumları anlatan prosestir (Tınar, 2006: 8).

Psikolojik yıldırma prosesinde [1]:

  • Bireyin; insanlarca duyulan saygınlığına, güvenilir oluşuna, mesleki seviyesine saldırılır.
  • Negatif, kötüleyici, yıpratıcı, kötü niyetli mesajlar ihtiva eder.
  • Bir veya birden çok bireyce gerçekleştirilebilir.
  • Sistematik ve düzenli olarak uygulanır.
  • Kurban yanlış, kusurlu, hatalı hallere düşürülmeye çalışılır.
  • Bireyin bu duruma boyun eğmesi için baskı oluşturulur.
  • İşi bırakmaya mecbur bırakılır ve buda bireyin kedisinin bir tercihiymiş gibi gösterilir.

Hedefe konulan birey, bu zorbalık ve şiddete karşı direnç gösterebilir ve bulunduğu ortamdan izole olur yahut uzak kalabilirse duruma adapte olabilirse mobbing son bulabilir. Direnci kırılır ve izolasyon gerçekleştirilemez, zihnen yada bedensel ve psikolojik olarak zorluk çeker bu durumda da işte göstereceği performans negatif yönde etkilenir. Bu süreç devam eder ise bu durumda işine dönüş ihtimali oldukça zayıflar ve tedavi dahi görmek zorunda kalabilir. Psikolojik olarak devam eden bu süreçte devam edildikçe süreç daha kompleks ve grift bir yapıya döner hız kazanır. Çünkü bu proses stabil değildir, devamlı olarak gelişen bir proses olup bulunulan kuruma, kültüre ve ülkeye göre değişiklikler gösterebilmektedir (Turan, 2006:7).

Rahatsız eden tutumlar ile kendisini ifa eden, zaman içinde şiddet dozajını yükselten ve mağdur olan bireyin sürekli olarak negatif davranış ve tutumların bir hedefi haline dönüştüğü süreçte 4 seviyeden meydana gelmektedir (ÇSGB, 2014:14-15):

  • Kritik Olaylar: Çalışılan yerdeki harekete geçiren olay ekseriyetle bulunulan yerdeki çatışmalardır. Bu sürecin başlangıcıdır burada henüz beliren bir psikolojik taciz yoktur fakat bir potansiyel söz konusudur.
  • İşyerinde Psikolojik Taciz ve Damgalama: Bu seviyede normalde olmaması gereken tutum ve davranışlar düzenli bir hale bürünür. Zaman geçtikçe bu durum saldırgan ve cezayı andıran bir biçime dönüşür ve şikâyetler artar.
  • Yönetimin Devreye Girmesi: Bu seviyede, yöneticiler hedefe koydukları bireyle ilgili olarak evvelden iletilmiş olan mesajlar hasebiyle önyargıları bulunur ve yapılan iftira ve düşünceleri kabul ederler.
  • İşten Ayrılma: Bu seviyeye geldiğinde ise bireyin işten çıkarılması söz konusu olup bağlı bulunduğu kuruluştan ayrılması sağlanır ve mağdur kişinin psikolojik bir yardıma ihtiyacı hâsıl olabilir.

Bir olayın mobbing olarak tanımlanabilmesi için düzenli, sistemli ve çalışılan yerden kişinin ayrılmasını gaye edinmesi şarttır[2].

  • Bireye kaldırabileceğinden daha fazla işin yüklenmesi yahut tam zıttı biçimde yetkinliklerin altında işlerin yaptırılmaya kalkılması,
  • Dedikodunun çok fazla olması,
  • Yalnız bırakılma, dışlanma, bireyle iletişimin kurulmaması,
  • Devamlı olarak gözetlenmek,
  • Yapılan organizasyonlardan ve benzeri durumlardan habersiz bırakılması,
  • Devamlı olarak azarlanma, hakaretamiz sözlerin kullanılması,
  • Giyim kuşam ile dalga geçilmesi,
  • İşe giriş ve çıkış saatlerinin devamlı olarak kontrole tabi tutulması,
  • Yapılan teklif ve önerilen reddi, cevap verilmemesi en yaygın biçimde görülen psikolojik şiddet davranışları olarak kabul edilmektedir.

Kaynaklar

[1] Baltaş, A., 2006, Adı Yeni Konmuş Bir Olgu: İşyerinde Yıldırma (Mobbing),http://www.baltas-baltas.com

[2] Özçelik , B., http://www.yenibiris.com/HurriyetIK Erişim Tarihi: [01.04.2016]

 

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın!
Lütfen Buraya Adınızı Yazın